Шешендік сөздің құрылымдық тәсілдерін түсіну және қолдану.
Ереже
Ұлы сөздер құрылыммен есте қалады. 1) Параллелизм — бірдей грамматикалық құрылымдар тізбегі: We will fight for our freedom, for our future and for our children. 2) Антитеза — қарама-қарсы ойларды бір құрылымда қатар қою: It was the best of times, it was the worst of times. Speech is silver, silence is golden. 3) Хиазм — сөздер айқас тәртіпте: Ask not what your country can do for you — ask what you can do for your country. Eat to live, don't live to eat. 4) Анафора — сөйлем басын қайталау: I have a dream that… I have a dream that… 5) Параллелизмде грамматикалық форманы бұзба: I like swimming, reading and to dance — қате.
Құрылымы
Parallel: X, Y and Z (бірдей форма) / Antithesis: not A, but B / Chiasmus: A–B, B–A / Anaphora: We will… We will…
Мысалдар
We came, we saw, we conquered.Келдік, көрдік, жеңдік.
Speech is silver, but silence is golden.Сөз — күміс, үнсіздік — алтын.
Дұрыс және қате
✓ I like swimming, reading and dancing.
✗ I like swimming, reading and to dance.
✓ She is clever, kind and funny.
✗ She is clever, kind and has humour.
Қазақ тілімен салыстыру
Қазақ шешендік өнері мен мақалдарында бұл тәсілдер ежелден бар: «Ер — елімен, ел — ерімен» (хиазм), «Сөз — күміс, үндемеу — алтын» (антитеза). Ағылшын риторикасында да дәл осындай құрылымдар қолданылады.
Толық сабақ «Сөйлейтін кітапта»
Әр сөйлем дауыспен оқылады, жылдамдығын реттейсің
Жаттығулар бірден тексеріледі, қателер дәптерге жиналады
Суретті карточкалармен сөз жаттау, диалог, тыңдап жазу